अहिल्यानगर (प्रतिनिधी): भारतीय संस्कृती आणि आदिवासी जीवनातील समृद्धी आता सातासमुद्रापार पोहोचली आहे. अमेरिकेतील प्रसिद्ध ‘साऊल आर्टिस्ट जर्नल’ (Soul Artist Journal) या आंतरराष्ट्रीय मासिकाने आपल्या ताज्या अंकात अहिल्यानगरच्या प्रख्यात चित्रकार अनुराधा ठाकूर यांच्या अजोड कलाकृतींना विशेष स्थान दिले आहे. या जागतिक यशामुळे नगरच्या शिरपेचात मानाचा तुरा रोवला गेला आहे.
२५ पानांवर १८ चित्रांचा दिमाख
निसर्गाच्या ऋतूचक्रावर आधारित असलेल्या या मासिकाचा ‘हिवाळा विशेषांक’ नुकताच प्रसिद्ध झाला. ‘रस’ (The Essence of Life) या संकल्पनेवर आधारित या अंकात अनुराधा ठाकूर यांची तब्बल १८ चित्रे २५ पानांवर प्रसिद्ध करण्यात आली आहेत. मासिकाच्या संपादिका डॉ. आर. आर. शक्ती यांनी अनुराधा यांची विशेष मुलाखत घेऊन त्यांच्या कलाप्रवासावर प्रकाश टाकला आहे.
कुंचल्यातून साकारले आदिवासींचे ‘जिवंत’ विश्व
अनुराधा ठाकूर यांची चित्रे केवळ रंग-रेषा नसून तो एक जिवंत अनुभव आहे. या मासिकात त्यांच्या खालील संकल्पनांना विशेष दाद मिळाली आहे:
- रेला नृत्य: रात्रीच्या वेळी शेकोटीभोवती रंगणारे पारंपारिक नृत्य, जे मानवी अपूर्णतेचा स्वीकार करून आनंदी राहण्याचा संदेश देते.
- दैनंदिन जीवन: लाकडी मुसळाने तांदूळ कुटणाऱ्या (ढेकी) महिला आणि बांबूच्या टोपलीत निवांत झोपलेले बाळ.
- कच्छची कला: जिथे निसर्गाने रंग नाकारले, तिथे सुई-दोऱ्याने कापडावर नवनवीन ‘कथा’ विणणाऱ्या कच्छमधील स्त्रियांचे सामर्थ्य.
- भगोरिया सण: झाबुआचा हा सण शिकवतो की, परिस्थिती कशीही असो, ‘साजरे करणे’ (Celebration) हीच जीवनातील खरी परिपूर्णता आहे.
“रस म्हणजे एखादी घटना घडून गेल्यानंतरही मनात रेंगाळणारा तो खोल अनुभव… आणि हेच माझ्या चित्रांचे सार आहे.” — अनुराधा ठाकूर
अनुराधा ठाकूर: एक जागतिक ओळख
अनुराधा ठाकूर यांनी आजवर ३४ वैयक्तिक आणि २७ समूह प्रदर्शने केली आहेत. त्यांच्या कलेची व्याप्ती इतकी मोठी आहे की:
- त्यांचे ‘एथनिक सेरेंडिपिटी’ हे चित्र भारताच्या पंतप्रधान कार्यालयाची (PMO) शोभा वाढवत आहे.
- अमेरिका, बाली, मेक्सिको आणि ऑस्ट्रेलिया अशा अनेक देशांतील कलाप्रेमींनी त्यांच्या कामाची दखल घेतली आहे.
खास वैशिष्ट्य: स्वतःची स्वतंत्र ‘अनुराधा ठाकूर स्टाईल’
कला शाखेची पदवी घेतल्यानंतर अनुराधा यांनी २२ वर्षे कलेच्या माध्यमातून सामाजिक बदलासाठी काम केले. मात्र, २००७ मध्ये त्यांनी स्वतःची स्वतंत्र शैली विकसित केली.
- अभ्यास दौरा: त्यांनी गडचिरोली, कच्छ, झाबुआ, राजस्थान, हिमाचल प्रदेश आणि ईशान्य भारतातील आदिवासी भागात प्रत्यक्ष जाऊन त्यांच्या संस्कृतीचा अभ्यास केला.
- कलाकृतीचे वैशिष्ट्य: त्यांनी प्राधान्याने काळा रंग वापरत आदिवासी व्यक्तिरेखा रेखाटल्या आणि त्यानंतर सप्तरंगांच्या आविष्काराने ही चित्रे अधिक उठावदार केली. ही वेगळी शैली आज जगभरातील चित्रकर्मींमध्ये आकर्षणाचे केंद्र ठरली आहे.
भारतीय आदिवासींच्या आंतरिक समृद्धीला जागतिक व्यासपीठ मिळवून दिल्याबद्दल संपूर्ण जिल्ह्यातून अनुराधा ठाकूर यांच्यावर अभिनंदनाचा वर्षाव होत आहे.