प्रतिनिधी : आयुब शेख,
राज्यातील सर्वात मोठा भुईकोट किल्ला आणि स्थापत्यशास्त्राचा अजोड नमुना असलेल्या नळदुर्ग किल्ल्याच्या (जि. धाराशिव) जतन व संवर्धनासाठी आता मोठी भरारी घेतली जात आहे. जिल्ह्याच्या पर्यटन विकासातून मोठ्या प्रमाणात रोजगार निर्मितीसाठी सुरू केलेल्या प्रयत्नांना यश मिळत असून, तब्बल १४ कोटी रुपयांचा भव्य विकास आराखडा तयार करण्यात आला आहे. ‘मित्र’चे उपाध्यक्ष तथा आमदार राणाजगजितसिंह पाटील यांच्या विशेष प्रयत्नातून हा निधी उपलब्ध झाला आहे.
ऐतिहासिक वारशाचे जतन आणि संवर्धन नळदुर्ग किल्ल्याच्या सर्वांगीण विकासासाठी आणि मूळ स्वरूपात दुरुस्ती करण्यासाठी सुमारे १० कोटी ८७ लाख रुपयांचा सविस्तर आराखडा तयार करण्यात आला आहे. तर जिल्हा नियोजन समितीच्या माध्यमातून ४ कोटींची अतिरिक्त तरतूद करण्यात आली असल्याची माहिती आमदार राणाजगजितसिंह पाटील यांनी दिली आहे.
या आराखड्यात खालील महत्त्वाच्या कामांचा समावेश आहे: * ऐतिहासिक वास्तूंची दुरुस्ती: किल्ल्यातील हत्तीखाना, कचेरी, मशीद, रंगमहाल आणि धान्य कोठाराचे शास्त्रोक्त पद्धतीने जतन केले जाणार आहे.
मजबुतीकरण: तटबंदीच्या भेगांचे ग्राऊटींग करणे, रणमंडल भागातील पडझड रोखणे आणि ऐतिहासिक ‘उपळी बुरुजा’चे मजबुतीकरण करण्यात येणार आहे.
नवे रूप: किल्ल्याच्या भिंतींवरील झाडे-झुडपे काढणे आणि प्राचीन वारसा ठळकपणे जगासमोर आणण्यासाठी उत्खनन करणे.
पर्यटकांसाठी अद्ययावत सोयी-सुविधा पुणे येथील तज्ज्ञ वास्तुविशारदांमार्फत हा प्रस्ताव तयार करण्यात आला असून, पर्यटकांच्या सोयीसाठी विशेष लक्ष देण्यात आले आहे:
पाथवे आणि पायऱ्या: संपूर्ण किल्ल्यात दगडी पाथवे आणि बोटिंग परिसरात आकर्षक दगडी पायऱ्या बांधल्या जातील.
दिशादर्शक फलक: पर्यटकांच्या मार्गदर्शनासाठी संपूर्ण परिसरात माहितीपूर्ण दिशादर्शक फलक लावले जातील.
स्वच्छता व सौंदर्यिकरण: किल्ल्याचा परिसर स्वच्छ आणि सुंदर राखण्यासाठी विशेष यंत्रणा राबवली जाईल.
स्थानिक युवकांना मिळणार रोजगाराची संधी > “नळदुर्ग किल्ला हा धाराशिव जिल्ह्याची ऐतिहासिक ओळख आहे. या कामासाठी राज्य शासनाने १० कोटी ३८ लक्ष ९९ हजार ७१६ रुपयांच्या निधीला प्रशासकीय मान्यता दिली आहे. अद्ययावत सोयीसुविधा उपलब्ध झाल्याने जगभरातून पर्यटक येतील, ज्यामुळे स्थानिक युवकांना पर्यटन व्यवसायाच्या माध्यमातून हक्काचा रोजगार उपलब्ध होईल,” असा विश्वास आमदार राणाजगजितसिंह पाटील यांनी व्यक्त केला आहे.
नळदुर्ग किल्ल्याचा प्रेरणादायी इतिहास नळदुर्ग हा मूळचा कल्याणीच्या चालुक्य काळात बांधलेला मातीचा किल्ला होता. बहामणी काळात (इ.स. १३५१ ते १४८०) त्याचे रूपांतर भक्कम दगडी बांधकामात झाले. आदिलशाही काळात याला ‘शहादुर्ग’ असे नाव देण्यात आले. याच काळात, १६१३ मध्ये बोरी नदीवर बंधारा बांधून जगप्रसिद्ध ‘पाणी महल’ साकारण्यात आला, जो आजही अभियांत्रिकीचे उत्कृष्ट उदाहरण मानले जाते.
या ऐतिहासिक विकास कामामुळे नळदुर्ग किल्ल्याचे वैभव पुन्हा एकदा झळाळून उठणार असून, धाराशिव जिल्हा पर्यटनाच्या जागतिक नकाशावर ठळकपणे दिसणार आहे.