‘प्रधानमंत्री आवास’च्या अनुदानात ‘स्पर्श’चा अडथळा; ६० ते १०० दिवस उलटले तरी लाभार्थी पैशांच्या प्रतीक्षेत..!

• नव्या प्रणालीमुळे घरकुल बांधकामे रखडली..!
• कर्ज आणि व्याजाच्या विळख्यात लाभार्थी अडकल्याने संताप..!

वाशिम प्रतिनिधी | दिनांक: १६ मार्च २०२६

वाशिम: केंद्राच्या प्रधानमंत्री आवास योजनेतंर्गत गरिबांना हक्काचे घर देण्याचे स्वप्न तांत्रिक अडचणींच्या गर्तेत सापडले आहे. नुकतीच सुरू करण्यात आलेली ‘स्पर्श’ (Single Nodal System) ही नवीन प्रणाली लाभार्थ्यांसाठी फायद्याऐवजी डोकेदुखी ठरत असल्याचे चित्र आहे. पूर्वी एका दिवसात जमा होणारी हप्त्याची रक्कम आता ६० ते १०० दिवस उलटूनही मिळत नसल्याने लाभार्थ्यांकडून तीव्र संताप व्यक्त केला जात आहे.

‘स्पर्श’ प्रणाली: पारदर्शकतेच्या नावाखाली जटिलता?

यापूर्वी घरकुल योजनेचे हप्ते ‘PFMS’ प्रणालीद्वारे थेट आणि वेळेत जमा केले जात असत. मात्र, केंद्राने आर्थिक व्यवहारात अधिक सुलभता आणण्याच्या उद्देशाने ‘स्पर्श’ प्रणाली अमलात आणली. प्रत्यक्षात ही प्रणाली अत्यंत क्लिष्ट ठरत आहे:

• निधीचा लांबचा प्रवास: या प्रणालीत निधी केंद्र, राज्य, आरबीआय (RBI) आणि ट्रेझरी अशा विविध टप्प्यांतून जातो. या जटिल प्रक्रियेमुळे निधी हस्तांतरणास प्रचंड विलंब होत आहे.
• ट्रॅकिंग सुविधेचा अभाव: पैसे नेमके कोणत्या स्तरावर अडकले आहेत, हे समजण्यासाठी कोणतीही ‘ट्रॅकिंग’ यंत्रणा उपलब्ध नाही. त्यामुळे पंचायत समितीचे कर्मचारीही लाभार्थ्यांना ठोस उत्तर देऊ शकत नाहीत.

आर्थिक संकटात सापडला ‘घरकुल’ लाभार्थी

घरकुलाचे काम वेळेत पूर्ण करण्यासाठी अनेक लाभार्थ्यांनी खासगी सावकारांकडून कर्ज काढले, सोने गहाण ठेवले किंवा नातेवाईकांकडून उसनवारी केली. आता मार्च महिना सुरू असल्याने कर्ज वसुलीसाठी बँका आणि पतसंस्थांचे प्रतिनिधी दारात उभे आहेत, मात्र अनुदानाचा पत्ता नाही.

• अर्धवट बांधकामे: हप्ते वेळेवर न मिळाल्याने अनेकांनी स्लॅब किंवा प्लास्टरची कामे थांबवली आहेत.
• मजुरीचा प्रश्न: बांधकाम साहित्याचे दुकानदार आणि मजूर पैशांसाठी तगादा लावत असल्याने लाभार्थ्यांमध्ये मानसिक तणाव वाढला आहे.

“घर बांधून चूक केली का?” – लाभार्थ्यांची आर्त हाक

“अनुदान अपुरे असतानाही कसेबसे घर बांधले. मजुरांचे पैसे आठवड्याला द्यावे लागतात, दुकानदार थांबायला तयार नाहीत. आता कोठून पैसे आणायचे? घरकुल बांधून चूक केली की काय, असा मनस्ताप होतोय,” अशी व्यथा अनेक लाभार्थ्यांनी बोलून दाखवली.

सुधारणेची तातडीची गरज

‘स्पर्श’ प्रणालीतील तांत्रिक त्रुटी तातडीने दूर न केल्यास आणि अनुदानाची प्रक्रिया वेगवान न केल्यास घरकुल लाभार्थ्यांचा असंतोष उफाळून येण्याची शक्यता आहे. मार्च अखेरपर्यंत रखडलेले हप्ते जमा व्हावेत, अशी मागणी आता जोर धरत आहे.

वृत्त संकलन: प्रतिनिधी फुलचंद भगत, वाशिम.